Η αφαίρεση μήτρας (υστερεκτομή) είναι μία επέμβαση, η οποία πραγματοποιείται για την αντιμετώπιση διάφορων καλοήθων και κακοήθων γυναικολογικών παθήσεων. Ωστόσο, ανάλογα με το πρόβλημα που καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε υπάρχουν διαφορετικά είδη αφαίρεσης (ολική, υφολική, ριζική, με ή χωρίς λεμφαδένες και εξαρτήματα) ενώ η προσπέλαση (κολπικά, λαπαροσκοπικά, ανοιχτά, ρομποτικά) δεν είναι σε κάθε ασθενή ίδια.
Η ένδειξη του χειρουργείου (π.χ. ινομυώματα, αιμορραγίες, πρόπτωση, κακοήθεια κτλ.), η ηλικία και η σωματοδομή της ασθενούς, το ιστορικό φυσιολογικών τοκετών είναι μερικοί μόνο από τους παράγοντες που καθορίζουν τον τρόπο και την έκταση της αφαίρεσης.
Ποια είναι τα είδη της υστερεκτομής και ποιες οι συχνότερες ενδείξεις;
Υπάρχουν διάφορα είδη αφαίρεσης της μήτρας. Η επιλογή της κατάλληλης επέμβασης εξαρτάται από τον λόγο για τον οποίο χρειάζεται να γίνει η επέμβαση. Τα διαφορετικά είδη χειρουργικής αφαίρεσης μήτρας είναι:
- Ολική υστερεκτομή: Αφαιρείται ολόκληρη η μήτρα μαζί με τον τράχηλο.
Συνηθίζεται σε γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας, σε ασθενείς, οι οποίες δεν επισκέπτονται συχνά τον γυναικολόγο, όταν η ένδειξη της επέμβασης είναι κακοήθης νόσος ή όταν σε καλοήθες πρόβλημα συνυπάρχει δυσπλασία τραχήλου ή ο ιός HPV.
- Ολική υστερεκτομή μετά των εξαρτημάτων: Αφαιρείται ολόκληρη η μήτρα καθώς και οι ωοθήκες με τις σάλπιγγες.
Συχνά πραγματοποιείται προφυλακτικά σε γυναίκες, οι οποίες έχουν μπει στην εμμηνόπαυση, για την εξάλειψη της πιθανότητας καρκίνου των ωοθηκών. Επιπλέον είναι απαραίτητη σε πολλές περιπτώσεις κακοήθειας. Όταν μία ασθενής έχει κανονικά περίοδο αλλά αναγκάζεται να αφαιρέσει τις ωοθήκες μπαίνει αυτόματα στην εμμηνόπαυση.
- Υφολική υστερεκτομή: Αφαιρείται το σώμα της μήτρας ενώ ο τράχηλος παραμένει στη θέση του.
Προτιμάται σε καλοήθεις παθήσεις, συνήθως σε νεαρές ασθενείς με υγιή τράχηλο ή σε ασθενείς με δύσκολο χειρουργικό πεδίο (π.χ. ιστορικό πολλαπλών καισαρικών, ακραία παχυσαρκία κ.α.).
- Ριζική υστερεκτομή με λεμφαδένες: Αφαιρούνται ολόκληρη η μήτρα, οι περιβάλλοντες ιστοί, λεμφαδένες της λεκάνης ή και της κοιλιάς και στις περισσότερες περιπτώσεις και οι σάλπιγγες με τις ωοθήκες.
Εφαρμόζεται σε περιπτώσεις συγκεκριμένων μορφών κακοήθειας.
Αφαίρεση μήτρας: Χειρουργικές μέθοδοι
Υπάρχουν διάφορες χειρουργικές προσπελάσεις που μπορούν να εφαρμοστούν ώστε να πραγματοποιηθεί μια υστερεκτομή. Η επιλογή της κατάλληλης μεθόδου εξαρτάται από την ένδειξη της επέμβασης αλλά και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της ασθενούς:
- Λαπαροσκοπική υστερεκτομή:
Αποτελεί τη συνηθέστερη τεχνική αφαίρεσης αφού συνδυάζει τα πλεονεκτήματα της ενδοσκοπικής χειρουργικής (μέγιστη ασφάλεια, ελάχιστη επιβάρυνση, άμεση ανάρρωση κ.α.) με την απλότητα της εφαρμογής (όταν εκτελείται από εξειδικευμένο χειρουργό). Η επέμβαση πραγματοποιείται με τη βοήθεια ενδοσκοπικής κάμερας και μικροεργαλείων, τα οποία εισάγονται από μικρές οπές στην κοιλιά.
Η λαπαροσκοπική προσπέλαση αποτελεί τεκμηριωμένα το ¨gold standard¨ για την αφαίρεση μήτρας.
- Ρομποτική υστερεκτομή:
Αποτελεί επίσης μία ενδοσκοπική μέθοδο, μόνο που εδώ η κάμερα και τα χειρουργικά εργαλεία χειρίζονται από ρομποτικούς βραχίονες. Αυτοί ελέγχονται από τον χειρουργό μέσω μίας κονσόλας, η οποία εξασφαλίζει υψηλά επίπεδα άνεσης καθώς και τρισδιάστατη οπτική για τον χειρουργό. Η μέθοδος προτιμάται συνήθως σε εκτεταμένες καλοήθεις νόσους ή στον καρκίνο του ενδομητρίου, όταν παράλληλα αναμένεται δύσκολο χειρουργικό πεδίο (σημαντική παχυσαρκία, εκτεταμένες συμφύσεις, πολύ μεγάλα ινομυώματα, κ.α.).
- Ανοιχτή υστερεκτομή:
Πραγματοποιείται με κλασσική τομή στο κάτω μέρος της κοιλιάς ή σπάνια με επιμήκη τομή. Αποτελούσε για πολλά χρόνια τον βασικό τρόπο αφαίρεσης της μήτρας με οποιαδήποτε ένδειξη. Μετά την ανάπτυξη των ενδοσκοπικών μεθόδων η ανοιχτή τομή περιορίστηκε σημαντικά και πλέον εφαρμόζεται μόνο σε περιπτώσεις παραμελημένων καλοηθών ευρημάτων (π.χ. τεράστια ινομυώματα) αλλά και σε περιπτώσεις κακοήθων νόσων.
- Κολπική υστερεκτομή:
Αποτελεί έναν πολύ καλό τρόπο προσπέλασης αφού έτσι αποφεύγεται οποιαδήποτε τομή στην κοιλιά και η επιβάρυνση της ασθενούς είναι ελάχιστη. Πραγματοποιείται όταν απαιτείται ολική αφαίρεση μήτρας και προϋποθέτει την ύπαρξη ιστορικού φυσιολογικού τοκετού στην ασθενή.
Η σημασία της σωστής καθοδήγησης
Ο υπεύθυνος γιατρός είναι ο μόνος, ο οποίος μπορεί με βάση τη διάγνωση και τα χαρακτηριστικά της ασθενούς να επιλέξει το κατάλληλο είδος και την ιδανική τεχνική αφαίρεσης της μήτρας.
Αρκετά συχνά η προσωπική θεώρηση της ασθενούς μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο στο είδος της επέμβασης που θα πραγματοποιηθεί. Για παράδειγμα αρκετές γυναίκες δεν επιθυμούν την προφυλακτική αφαίρεση των ωοθηκών ακόμα και αν αυτές δεν έχουν πλέον καμία λειτουργία.
Αντίστοιχα η χειρουργική εκπαίδευση του γυναικολόγου επιτρέπεται εώς έναν βαθμό να καθορίσει τον τρόπο προσπέλασης. Για παράδειγμα όταν μία ολική υστερεκτομή μπορεί να πραγματοποιηθεί λαπαροσκοπικά αλλά και κολπικά, η εμπειρία του χειρουργού είναι αυτή που τελικώς και ορθά θα καθορίσει τον τρόπο προσπέλασης, αφού και στις δύο περιπτώσεις η επιβάρυνση είναι ελάχιστη.
Αντίθετα όταν μία επέμβαση μπορεί να πραγματοποιηθεί ενδοσκοπικά, είναι λάθος ο υπεύθυνος γιατρός να προκρίνει την περισσότερο επιβαρυντική ανοιχτή επέμβαση λόγω ανεπαρκούς εμπειρίας στις ενδοσκοπικές επεμβάσεις.
Είδη αφαίρεσης μήτρας – Συμπέρασμα:
Το είδος της υστερεκτομής που πραγματοποιείται αλλά και ο τρόπος αφαίρεσης μήτρας δεν καθορίζουν μόνο την επιτυχή αντιμετώπιση του υποκείμενου προβλήματος αλλά και την ποιότητα ζωής της ασθενούς μετά την επέμβαση. Η επιστημονική επάρκεια και η χειρουργική κατάρτιση του υπεύθυνου γιατρού είναι για τον λόγο αυτό κομβικής σημασίας τόσο για την υγεία όσο και για το ευ ζην της ασθενούς.
Για εξειδικευμένη καθοδήγηση και υποστήριξη σε θέματα γυναικολογικής ενδοσκοπικής χειρουργικής ο μαιευτήρας – γυναικολόγος Ιωάννης Ράπτης και η ομάδα του βρίσκονται στην διάθεσή σας. Επικοινωνήστε μαζί μας.